facebook-link twitter-linklinkedin-link

Β-Καροτένιο – για όλο τον χρόνο και όχι μόνο για το καλοκαίρι


Τι είναι και που βρίσκεται

Περισσότερα από 600 είδη καροτενοειδών έχουν ταυτοποιηθεί στην φύση. Όμως μόνο 6 από αυτά παρουσιάζουν σημαντική δράση στο αίμα και τους ιστούς του ανθρώπινου οργανισμού. Εκτός από το β-καροτένιο, το οποίο είναι ίσως το πιο γνωστό και πολυμελετημένο καροτενοειδές, υπάρχει ακόμα το α-καροτένιο, η κρυπτοξανθίνη, το λυκοπένιο, η ζεαξανθίνη και η λουτεΐνη.

Όλα τα καροτενοειδή εντοπίζονται σε μεγάλη ποικιλία φρούτων και λαχανικών. Χάρη στην ισχυρή χρωστική τους δράση είναι υπεύθυνα για το κόκκινο, το πορτοκαλί, το κίτρινο και το πράσινο χρώμα των φρούτων και των λαχανικών. Σε σημαντικές ποσότητες βρίσκονται στα καρότα, το πεπόνι, την κολοκύθα, στο καρπούζι την τομάτα, τις κόκκινες πιπεριές, στα πορτοκάλια, τα γκρέιπφρουτ και α ροδάκινα.

Συγκεκριμένα για το β-καροτένιο, οι σημαντικότερες πηγές τα καρότα, το πεπόνι, τα ροδάκινα και τα βερίκοκα.

Ποιες είναι οι δράσεις του

Μία από τις σημαντικότερες δράσεις των καροτενοειδών και κυρίως του β-καροτενίου είναι η μετατροπή τους, στον ανθρώπινο οργανισμό, σε βιταμίνη Α. Επειδή η υψηλή πρόσληψη βιταμίνης Α, μπορεί να είναι τοξική για τον ανθρώπινο οργανισμό, η συμπληρωματική παροχή β-καροτενίου σας επιτρέπει να προφυλάσσεστε από την τοξική δράση της βιταμίνης Α ενώ παράλληλα προσφέρετε στον οργανισμό σας την πρόδρομη ουσία για την παραγωγή της απαιτούμενης ποσότητας βιταμίνης Α που θα χρειαστεί.

Στο επίπεδο την πρόληψης, το β-καροτένιο παρουσιάζει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Η επαρκής πρόσληψη του έχει συσχετισθεί με τον μειωμένο κίνδυνο δημιουργίας διάφορων μορφών καρκίνου. Επίσης, φαίνεται ερευνητικά, ότι συμβάλλει στην μείωση του κινδύνου εγκατάστασης καρδιαγγειακών νόσων και πιο συγκεκριμένα στην μείωση της LDL (κακής χοληστερόλης) στον ανθρώπινο οργανισμό. Δεν είναι τυχαίο που οι καπνιστές, μια ομάδα υψηλού κινδύνου σε καρδιοπάθειες, έχουν χαμηλότερες συγκεντρώσεις καροτενοειδών στο πλάσμα τους σε σχέση με τους μη καπνιστές.

Κατά την καλοκαιρινή περίοδο, συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν αποκλειστικά β-καροτένιο ή συνδυασμό αυτού με άλλα θρεπτικά συστατικά, χρησιμοποιούνται για την προστασία από τον ήλιο. Η έκθεση της επιδερμίδας στις UV υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου προκαλεί την δημιουργία ελευθέρων ριζών και αυτή με την σειρά της την οξείδωση λιπαρών οξέων και λύση της μεμβράνης των κυττάρων. Η διαδικασία αυτή ευθύνεται για την επιτάχυνση της γήρανσης ενός οργανισμού. Η αυξημένη πρόσληψη β-καροτενίου έχει αποδειχθεί ότι αναστέλλει μερικώς την πορεία της διαδικασίας απενεργοποιώντας τις ελεύθερες ρίζες. Για τον λόγο αυτό και πολλές κρέμες αλλά και συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν β-καροτένιου χρησιμοποιούνται κατά την καλοκαιρινή περίοδο. Πρέπει να αναφερθεί ότι η πρόσληψη του β-καροτενίου μέσω της τροφής είναι περισσότερο αποδοτική σε όλα τα επίπεδα, συγκριτικά με την πρόσληψη μέσω συμπληρωμάτων ή την εξωτερική χρήση. Το γεγονός οφείλεται στην παράλληλη δράση του με άλλα δραστικά συστατικά που υπάρχουν στα τρόφιμα και τα οποία δεν μπορούν να αποδοθούν σε ένα συμπλήρωμα διατροφής. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η αυξημένη πρόσληψη του πρέπει να συμβαίνει τουλάχιστον 20-30 ημέρες πριν την έκθεση ενός οργανισμού στον ήλιο και τις υπεριώδεις ακτίνες του.

Πιθανές ανεπιθύμητες δράσεις

Η πολύ υψηλή πρόσληψη καροτενοειδών και συγκεκριμένα β-καροτενίου μπορεί να προκαλέσει μία αλαφρά πορτοκαλί χρώση της επιδερμίδας, κυρίως στις παλάμες και τι πατούσες. Δεν είναι κάτι επικίνδυνο και απομακρύνεται μετά τον περιορισμό της πρόσληψης. Τοξική επίδραση δεν παρουσιάζει, αφού η ποσότητα του β-καροτενίου που δεν χρησιμοποιείται για την παραγωγή βιταμίνης Α απομακρύνεται από τον οργανισμό.